đź“ś Tijdlijn: China van 1842 tot Heden
🏯 Pre-Republiek: Het Keizerrijk en Vroege Invloeden (1842–1911)
Pre-Republiek: Het Keizerrijk en Vroege Invloeden (1842–1911)
| Jaar | Gebeurtenis | Belang | Extra Context |
|---|---|---|---|
| 1842 | Verdrag van Nanking (Einde Eerste Opiumoorlog) | China moet 5 havensteden openstellen, Hongkong afstaan en schadevergoeding betalen. | Begin van ongelijke verdragen en westerse invloed. |
| 1851–1864 | Taipingopstand | Opstand van boeren tegen de Qing-dynastie, geïnspireerd door een Chinese versie van het christendom. | 20–30 miljoen doden, bijna een derde van China in handen van de Taiping. |
| 1856–1860 | Tweede Opiumoorlog | China verliest opnieuw, moet 10 havens openstellen en opiumhandel legaliseren. | Frans-Britse troepen bezetten Peking. |
| 1894–1895 | Eerste Chinees-Japanse Oorlog | China verliest van Japan, moet Taiwan, Korea en Liaodong-schiereiland afstaan. | Vernederend verdrag, Japan wordt regionale grootmacht. |
| 1899–1901 | Bokseropstand | Nationalistische opstand tegen buitenlanders en christenen. | 8 buitenlandse legers verslaan de Boksers, China moet opnieuw schadevergoeding betalen. |
| 1908 | Dood van Cixi (laatste keizerin-moeder) en Puyi wordt keizer (3 jaar oud). | Einde van de Qing-dynastie in de praktijk, begin van instabiliteit. | Puyi wordt later marionettenkeizer in Mantsjoekwo onder Japanse controle. |
| 1911 | Xinhai Revolutie (Val van de Qing-dynastie) | Sun Yat-sen roept de Republiek China uit. | Einde van 2000 jaar keizerrijk, begin van de republiek. |
🏛️ Begintijd van de Republiek (1912–1927)
Begintijd van de Republiek (1912–1927)
| Jaar | Gebeurtenis | Belang | Extra Context |
|---|---|---|---|
| 1912 | Oprichting Republiek China door Sun Yat-sen in Nanjing. | Eerste president: Sun Yat-sen. Drie Volksbeginselen: nationalisme, democratie, welvaart. | Sun vlucht later naar Japan na conflict met Yuan Shikai. |
| 1912–1916 | Yuan Shikai als president (dictatoriale tendensen). | Corruptie en onderdrukking: Yuan koopt parlementleden om, verbiedt de KMT. | 1916: Yuan sterft, China valt uiteen in warlord-gebieden. |
| 1919 | Verdrag van Versailles (Duitse gebieden in China naar Japan). | Vier Mei-beweging ontstaat: protest tegen westerse ongelijkheid. | Begin van nationalisme en anti-imperialisme. |
| 1921 | Oprichting Chinese Communistische Partij (CCP) door Chen Duxiu, Li Dazhao en Henk Sneevliet. | Eerste communistische partij in Azië. | Comintern (Sovjet-Unie) steunt de CCP. |
| 1923 | Verenigd Front tussen CCP en KMT (Sun Yat-sen). | Samenwerking tegen warlords. | Sovjet-Unie levert wapens en adviseurs. |
| 1925 | Dood van Sun Yat-sen, Chiang Kai-shek wordt leider van de KMT. | Chiang neemt de Noordelijke Veldtocht (1926–1928) op zich. | Begin van militaire vereniging van China. |
| 1927 | Shanghai-massamoord (12 april) door Chiang Kai-shek. | Witte Terreur: duizenden communisten en arbeiders geëxecuteerd. | Einde Verenigd Front, begin Burgeroorlog (CCP vs. KMT). |
| 1928 | Chiang Kai-shek verovert Peking, Nanjing wordt hoofdstad. | China verenigd onder KMT, maar communisten vluchten naar het platteland. | Rode Leger wordt opgericht door de CCP. |
⚔️ Burgeroorlog en Communistische Overwinning (1927–1949)
Burgeroorlog en Communistische Overwinning (1927–1949)
| Jaar | Gebeurtenis | Belang | Extra Context |
|---|---|---|---|
| 1931 | Mao Zedong roept de Chinese Sovjetrepubliek uit in Jiangxi. | Communistische basis in Zuid-China. | Landeigenaren en “klassenvijanden” geëxecuteerd. |
| 1934–1935 | [Lange Mars](: Mao roept de Volksrepubliek China uit. | Einde Burgeroorlog, begin van communistisch China. | Peking wordt hoofdstad, Taiwan blijft onder KMT-controle. |
🔴 Mao’s Bewind: Totalitarisme en Chaos (1949–1976)
Mao’s Bewind: Totalitarisme en Chaos (1949–1976)
| Jaar | Gebeurtenis | Belang | Extra Context |
|---|---|---|---|
| 1950 | China verenigt onder CCP, totalitaire staat gevormd. | Enige partij aan de macht, propaganda en indoctrinatie. | Westerse invloeden verboden, Hongkong en Macau blijven koloniën. |
| 1950–1953 | Landhervormingen: grond van landeigenaren in beslag genomen. | Boeren krijgen grond, maar miljoenen worden geëxecuteerd als “klassenvijanden”. | Begin van collectivisering. |
| 1950–1953 | Koreaanse Oorlog: China steunt Noord-Korea met honderdduizend troepen. | Militaire steun aan communistisch Noord-Korea. | VS en VN vechten tegen Noord-Korea/China. |
| 1953 | Dood van Stalin, Chroesjtsjov wordt leider van de Sovjet-Unie. | Kritiek op Stalin, vreedzame coëxistentie met het Westen. | Mao voelt zich aangesproken, maar verwerpt Chroesjtsjovs beleid. |
| 1958–1961 | [Grote Sprong Voorwaarts](. | Anti-traditioneel, anti-intellectueel, xenofobisch. | Rode Gardisten vernederen/moorden docenten, scholen gesloten, boeken verbrand. |
| 1969 | Grensoorlog met de Sovjet-Unie. | Verder verslechterde verhouding met de USSR. | China steunt Noord-Vietnam tegen de VS. |
| 1971 | China treedt toe tot de VN (Veiligheidsraadzetel). | Internationale erkenning. | Taiwan verliest VN-zetel. |
| 1972 | Nixon bezoekt China (handdruk met Mao). | Begin van normalisatie VS-China. | VS wil einde aan Vietnamoorlog. |
| 9 september 1976 | Dood van Mao Zedong. | Einde van een tijdperk, begin van machtsstrijd in de CCP. | Culturele Revolutie eindigt officieel. |
💰 Economische Hervormingen en Moderne China (1976–Heden)
Economische Hervormingen en Moderne China (1976–Heden)
| Jaar | Gebeurtenis | Belang | Extra Context |
|---|---|---|---|
| 1978 | Deng Xiaoping wordt leider, start Vier Moderniseringen (landbouw, wetenschap, technologie, industrie, defensie). | Economische hervormingen, openstelling voor buitenland. | Speciale economische zones voor buitenlandse bedrijven. |
| 1981 | China sluit vriendschapsverdrag met VS. | Diplomatieke erkenning. | Handel en samenwerking neemt toe. |
| 1984 | Hongkong-akkoord: 1997 terug naar China (onder voorwaarde van kapitalisme en vrijheid). | ”Één land, twee systemen”. | Macau-akkoord (1987): 1999 terug naar China. |
| 1989 | Protesten op het Tiananmenplein (april–juni). | Eis voor democratie en vrijheid. | 4 juni: Leger sluit protesten neer, minstens 10.000 doden. |
| 1992 | Deng Xiaoping trekt zich terug, maar blijft achter de schermen invloed uitoefenen. | ”Socialisme is geen gedeelde armoede”: streeft naar rijkdom. | Economie groeit met 10% per jaar. |
| 1993–2003 | Jiang Zemin als president: verdere economische liberalisering. | Staatsbedrijven geprivatiseerd, ondernemers mogen in de partij. | Communistische ideologie verdwijnt grotendeels. |
| 1997 | Hongkong keert terug naar China. | Einde Britse kolonie. | Macau volgt in 1999. |
| 2001 | China treedt toe tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO). | Economische integratie met de wereld. | Ontwikkelingslandstatus: bescherming tegen buitenlandse concurrentie. |
| 2003–2012 | Hu Jintao als president: verdere groei en modernisering. | China wordt economische wereldmacht. | Kloof tussen arm en rijk neemt toe. |
| 2012–heden | Xi Jinping als president: hernieuwd nationalisme en controle. | Strijd tegen corruptie, versterking van de CCP. | China als wereldmacht, spanningen met VS en Westen. |
đź“Ś Samenvatting van Belangrijke Periodes
| Periode | Belangrijkste Gebeurtenissen | Sleutelfiguren |
|---|---|---|
| 1842–1911 | Ongelijke verdragen, Opiumoorlogen, Bokseropstand, val van het keizerrijk. | Cixi, Puyi, Sun Yat-sen |
| 1912–1927 | Republiek China, Vier Mei-beweging, oprichting CCP, Burgeroorlog begint. | Sun Yat-sen, Yuan Shikai, Chiang Kai-shek, Henk Sneevliet |
| 1927–1949 | Burgeroorlog, Lange Mars, Tweede Chinees-Japanse Oorlog, communistische overwinning. | Mao Zedong, Chiang Kai-shek |
| 1949–1976 | Mao’s bewind, Grote Sprong Voorwaarts, Culturele Revolutie, isolement. | Mao Zedong, Deng Xiaoping |
| 1976–heden | Economische hervormingen, Tiananmen, WTO-toetreding, moderne wereldmacht. | Deng Xiaoping, Jiang Zemin, Hu Jintao, Xi Jinping |
🎯 Oefenvragen voor Jaarvolgorde
Hier zijn enkele oefenvragen om je voor te bereiden op jaarvolgorde-vragen:
-
In welk jaar werd de Republiek China opgericht, en wie was de eerste president?
- Antwoord: 1912, Sun Yat-sen.
-
Wanneer vond de Grote Sprong Voorwaarts plaats, en wat was het resultaat?
- Antwoord: 1958–1961, 45 miljoen doden door hongersnood.
-
In welk jaar begon de Culturele Revolutie, en wie waren de Rode Gardisten?
- Antwoord: 1966, jongeren die docenten en intellectuelen vernederden/moordden.
-
Wanneer treedt China toe tot de VN, en welk land verliest zijn zetel?
- Antwoord: 1971, Taiwan.
-
In welk jaar bezoekt Nixon China, en wat was het doel?
- Antwoord: 1972, normalisatie van de verhouding VS-China.
-
Wanneer keert Hongkong terug naar China, en onder welke voorwaarden?
- Antwoord: 1997, “Één land, twee systemen” (kapitalistisch en vrij).
-
Wanneer vindt de Lange Mars plaats, en wie wordt de leider van de CCP?
- Antwoord: 1934–1935, Mao Zedong.
-
In welk jaar begint Deng Xiaoping met de Vier Moderniseringen?
- Antwoord: 1978.
-
Wanneer vindt de Shanghai-massamoord plaats, en wie is verantwoordelijk?
- Antwoord: 12 april 1927, Chiang Kai-shek.
-
In welk jaar treedt China toe tot de WTO?
- Antwoord: 2001.