Begintijd van de republiek
In 1912 werd de Republiek China gesticht door Sun Yat-sen. Die op 1 januari 1912 in de havenmstad Nanking werd ingehuldigd. Drie dagen eerder werd hij door de nationale vergadering gekozen. Sun Yat-sen was de eerste chinees die afgestuurd was in het westerse geneeskunde. Hij sprak vloeiend Engels en heeft gewoon in de VS en japan nadat hij in 1896 na een mislukte opstand tegen de keizer was gevlucht.
Zijn droom voor china was: gebaseerd oip westerse voorbeeld een republiek gebaseerd op nationalisme democratie en welvaar. Deze 3 principes vormt het drie volksbeginselen zoals Sun ze noemden.
Helaas steeg de armoede op het platteland en er kwam geen einde aan de vernederende buitenlandse invloed en import van opium. Daarboven op kwam de democratie niet van de grond.
Een paar maanden na het uitroepen van de republiek werd generaal Yuan Shikai - dezelfde generaal die de neef van Cixi van de troon had afgestoten - president. De reden hiervoor Omdat de generaal mee had gewerkt met de vorming van de republiek. DDaarom beloofd Sun aan Yuan dat hij president mocht worden als hij regelde dat de keizer arf te treden Yuan reed naar de verboden stad en deed wat hem gevraagd was.
Sun hield zich aan zijn belofde en Yuan werd president. Sun hoopte hem in bedwang te houden met het parlement. Helaas kocht hij leden om intimideerde of vermoorde ze. SUn richtte zijn eigen Nationalistische paritj : KWT(kwomintang) partij. Hoewel ze de verkiezingen wonnen verbood Yuan de KMT. Syb rueo opnieuw op tot een revolutie maar tinduizenden opstandigelingen werdeng eexutereerd en Sun vluchte alweer naar japan.
Ook Yuan lukte het niet om china opnder controle te krijgen Waardoor na zijn dood in 1916 china verdeelde in losse gebieden met onafhankelijke militarien machthebbers ook wel bekend als warlordsl. Met als ramplagie gevolg voor het platteland wat zorgt voor een hongernood die vijf miljoen doden op zijn geweten krijgt.
Het chinese nationalistisch kreeg weer de aandacht nadat het westen in het verdrag van versailes de duitse stukken land in china aan japan gaf in plaats van china. Hierdoor voelt het volk zich in de steek gelaten en ontstaat de vier-meibeweging. Zij zette zich in voor modernisering van de republiek op bestuurlijk sociaal en culturelel gebied. De beweging keerde zich tegen het westen en Japan, en wilden ent zoals vroegere zelfbeschikinschbeweging ook dat China zijn kracht en waardigheid terugwon van het westen en japan. Ze keerden zich tegen het School/6V/Geschiedenis/H3 - China/Begrippen/confucianisme, en streefde naar vrouwenemancipatie vrijheid voor het individu en rtationeel denken. De idiealen die we in het westen ook hadden.
Chinese democraten en nationalisten hadden gehoopt op steun van het westen tot 1919 maar het verdrag van versailles liet de ware kleuren van het westen zien en mensen richten toen op de Sovjet Unie die naast hun eigen verdrag ongelijk hadden verklaart ok de Chinese ongeldigheid had verklaatrd. In 1921 stuurde Leninb de Nederlandse communsit **
Helaas kwam de democratie niet van de grond en School/6V/Geschiedenis/H3 - China/Begrippen/Henk Sneevliet<- schrijf een uitgebreid pagina hiervoor heel interessant!! Hij rrichte samen met enkele aanhangers van de vier-meibeweging de Chinese communistisch partij CCP. Maar de sovjet unie gaf ook steun aan de KMT omdat elenin de communistische partij nog tee zwak vond om zelfsatndig macht te veroveren. De ccp sloot zcih aan bij de KMT beweging en smet hulp van sovjet unie wapens en een goed georganiseerd leger bestreden ze de warlord en vanaf 1923 werkten ze samen in een verenigd front tegen binnenlandse verbokkelijk en buidelandse invloed. Ook probeerden ze met stakingen de macht van de buitenlanders in concessies te verzwakken dezelfde manier hoe ze dat meerderemalen dat bij china gedaan hadden
China onder de nationalisten
Na de dood van SUn die in 1921 overleed werd de nieuwe partijleider Chiang Kaishek de nieuwe leider van de KMT. Hij lanceerde in 1926 de Noordelijke Veldtoch (1926-1928) een opl;an om alle warlord uit te schakelen en china te verenigen. Dit deed de partij aan de hand van Nieuwe Revolutionaire Leger (NRA, niet de iersche lkeger of wapenlobby) Hoewel ze met een stuk minder waren waren ze beter getrained beter en beter betaald. Ook kregen ze steunen van nationalsiten democraten en andere die wilden dat er een eind kwam aan de verdeeldheid in china. Omdat ze beeter werden betaald plunderden ze minder en werden ze ontvangen als helden ook door boeren.
In 1927 veroverde Chiang grote delen van china en vestigde hij de hoofdstand in Nanking. Zijn machtpositie werd echter ondremijd door de communsiten die steeds meer aanhangers kregen. Daarop besloot chiang om te breken met de CCp. En ontstond er een Chinese burgeroorlog (1927-1937) en (1945-1949) tussen de CCP en de KMT.
Terwijl de treopen van de CCP voor de poorten van Shanghai stonden sloot Chiang een overeenkomst met de machtisgte misdaadbende ind e stad. Zij mochten zonder straf zich bezighouden met de opiumhandel, prostitusee en gokken. In ruil daarvoor zouden ze afrekenen met de plaatselijke communisten. Op 12 april begon de massamoord op duizenden communisten en arbbeiders. Hierna verplaatsten het “wiitte leger” zcih naar andere steden en het platteland. Overal liet Chiang communiten en mens die verdachte communisten waren executeren. Tewrwij dit bezig was vereenigde hij china opnieuw. In 1928 kreeg hij Peking in handen maar liet hij Nanking als de hjoofdstad van china.
Chiang herstelde in 1929 het centrale gezag en bouwde een autoritaire eenpartijstaat op. Hij noemde ziochzelf ralissiomo een Italiaans woord dat aangaf dat hij absolute macht had. Net zoals dat Mussolini zichzelf [insert name] noemde. Naar het voorbeeld van de italiaanse zwarthemden vormede hij de blauwhemden. Een fanatieke knokploeg die werkelijke of vermeende politieke tegenstanders naar willekeur oppakten in elkaar sloegen martelden en executeerden. Tijdens deze politieke onrustige periode moderniseerde Chiang china ook. Door het opbouwen van de industrie. aanleg van wegen elektricitesleideingen en vliegvelden en andere infrastructuur. Ook lukte het hem een eind te maken aan de ongelijke verdragen. In 1927 skloot Chiang een akkoord met de VS waarme China het recht terugreek invorrechten te hebbe. Zo had het wat meer zelfbeschiking. Toch bleef de vooruitgang bveperkt. Hoewel de osteden ontwikkelde en welvarende levenstijl had. Was het platteland arm en onderontwikkeld (wat later hun ondergang werd). Weeer sttaken ambtenaren bnelastinggeld in eigen zak en gingen bendes ongestoord hun gang. Hoewel de warlords vcerzwarkt waren vpchjtenm ze nmog steeds tegen dde KWT wat leidde tot bloedige gevegeven met het nationale leger.
Chiang bestreed de comunisten in de steden daardoor vluchtten ze naar het plaatteland waar ze bases opbouwden en in 1928 werd het rode leger opgericht. Die tegen het witte leger moest vechten. ondanks de grote aanvallen op de bases waarbij tienduizenden doden vielen kon chiang ze niet helemaal vernietigen in een van die bases in de zuidelijke procivincie Jiangxi riep de plaatselijke communsitenleide Mao Zedong in 1931. in 1031 de Cionese Sovjetreupblukie uitriep. Hij riep de boeren op het platteland die 90% van de bevolking uitmaakte en reip op tot revo,utie. HIj zette het tegen bvestuurders grondbezitters en klassenvijande op die oin het openbaar werden geexecuterd. Ook liet Mao bij zuiveringen zijn eigen partij genogen doden. Na een heftige tocht van het zuiden naar het noorden waar 90 procent van de communisten overleefden vestigden ze zich veilig in het noorde, Door deze lange mars werd mao de onbetwiste leider van de CCP.
Japan heerste vanaf 1909 over een deel van de Mantsjorije en wilde ook de rest van de Chinese provincie verover om te gebruiken voor militaire en industrile foeleidnen .In 11931 werd door japan een wreed doorr het facisme geinspireerd regime opgezet japanse militarein zagen de chinezen als minderwwardige weezens die als slaven konden worden gebruikt en zo dood gemaakt konden worden. Om de chinezen rustig te hoduen stichte japan een zogenaamd onafhankleijk keizerijk mantsjoekwo met de laatse chinese kjeizer op de troon de inmidels 28 jarige PUyi was in een hapanse ambase gevlucht op de vlucht van een warlod. De ongelukkige Pouti werd symbool woorde marionettennstaat. In 1936 moetchiang geforceerd stopen van zijn generaals en samenwerken met de VCCP rode legger om de japan tegen te strijden. Samen cohten ze tegen de chinezen maar door slechte samenwerking vochten ze vaak tegen elkaar.
Tijdens de tweede chinees Japanse oorlog (2937-1945) die tegerliojk viel met WW2. Waar 15 miljoen chinezen om het leve3n kwamen. Werden na de caputilatie van japan china voortd e oorlogsinspanning een permante zetel in de VN veiligheidsraad van de VN gezet. Het werd daarmee voor het eerst weer erkend als een grote macht. Toch was china arm en zwak. Grote delen van het land en platteland waren vervowerst en er was een gebrek aan voedsel.
Dankzij de WW2 moest de KWT partij zich richten tegen de japanners. Hierdoor groeide de bijna uitgeroeide communisten. Zo kregen ze een vijfde van de bevolking onder controle en groeide het rode leger uit tot 900.000 man. Ook hadden ze tijdens de oorlog ervaring op gedaan in guerrillastrijd op het platteland. Ook maakten ze zich populair onder de boeren door grond van grondbezitters ion te nemen en te verdelen onder de arme boeren. Tegerlijkertijd was iedereen tegen die tegen de communisten was een verader die vermoord moest worden.
In oktober 1945 organiseerde de Amerikanen een bijeenkomst tussen Chiang en Mao. Hoewel ze afspraken maakten was de wantrouwen groot Eind 1945 hervatte daarom de burgeroorlog weer. Chiang kreeg wapens en steun van de VS en Mao kreeg steun en wapens van de Sovjet-Unie. De twee strijdmachten hadden zelf weinig invloed over de wstrijdverloop in China. Steeds meer burgers waren tegen de rgering van Chiang omdat ze de economie en het bestuur in haar gebieden niet op orde kreeg. En corrupte officieren en KMT-functionarsen het volk afpersten en terwijl het volk leed aan een hongersnood en armoede gaven de de officieren luxe feesten en bestaan. Ok trad de Chines inlichtingen dienst genadeloos op tegen iedereen die ze ook maar cverdachten op communisten de steunen.
Hoewel beide kanten medogenloos waren gaven de communsiten een betere indruk op het volk omdat zxij kundig en oprecht waren. Studenten en andere ontwikkelde mensen dachten dat de communsiten een eind zouden maken aan de corruptie en onrechtvaardigheid in de steden. In 1948 veroverde de communisten Mantsjoerije. Vanaf januari 1949 namen ze ook Peking Nanking en Shanghai over. Op 1 oktober 1948 vond de Chinese Revolutie plaats, toen Mao de Volksrepubliek China uitriep boven de toegangspoort van de Verboden Stad aan het Tiananmenplein. Peking werd de hoofdstad van de Volksrepubliek China. In 1950 hadden de coimmunisten heel China onder controle met uitzondering van het eiland Taiwan wwaar Chiang met anderhalf miljoen aanhangers de nationalistische Republiek China voortzette.
De communisten konden Taiwan niet aanvallen omdat ze gesteund werden door de VS. En ook werden ze gesteund in de VN dat Taiwan heel china mocht vertegenowriden. Terwijl de communitsen de volksrepubliek Taiwan als een afvallige procvincie zagen.