$ 6.1 Een Wereldeconomie
Hoe kwam handelskapitalisme op?
Door de handel van specerijen vanuit Indië was het kapitalisme ontstaan. Een een economisch systeem waarbij men hun privevermogen investeerden in een bedrijf om daaruit winst te maken. De productiemidellen, hulpmidellen waren prive. Handelaren hadden in de gouden eeuw een leidende rol ze zorgen voor werk en aanbod. Ze hielden zich vooral bezig met handel daarom wordt deze vroege vorm van kapitalisme, handelskapitalisme genoemd. De gouden eeuw ook wel de tijd van regenten en vorsten genoemd. De Nederlanders speelde hier een grote rol in het ontwikkelen van de handelskapitalisme. Dit kwam vooral door de [VOC] een groep kleine bedrijven die samen gefusseerd zijn tot 1 bedrijf. De nederlandse overheid gaf de VOC de monopolie over handelen in Azië. Ook was de VOC de eerste bedrijf die aandelen verkocht. Dat was een klein deel van zeggenschap van het bedrijf je kon dan niks er over zeggen maar kreeg een deel van de winst. De baas in NL van de VOC was de heren XVII. een groep rijke edellieden die het bestuurde. En de baas in Indië dat was de gouveneur-generaal hij bestuurde daar. Maar vaak was hij corrupt en verkocht hij delen van de buit onderweg voor eigen winst.
Antwoord: Doordat Nederland handel drijfde met Azië en daar slim me omging door een bedrijf op te richten en het de monopolie te geven zorgde het voor een van de meest waardevolle Nederlandse bedrijven tot nu toe.
Hoe bouwde de VOC een handelsnetwerk op?
De VOC kreeg naast een monopolie ook soevereine rechten dit betekende dat ze mochten optreden als een overheid. Oorlogen starten, land bezetten dat soort dingen. Veel mensen kwamen om. Maar door VOC rijke en groote leger veroverde het steeds meer stukken land. Meer land is meer plantage is meer producten is meer geld. Zo werd de VOC een echte multinational. In de 17e eeuw verdiende de VOC het meeste geld in europa.
Antwoord: Leger huren, land plunderen, plantage op zetten, slaven laten werken, specerijen verkopen en dat opnieuw.
Hoe bouwde de WIC een handelsnetwerk op?
De WIC was opgericht om kaapvaart tegen de spanjaarden te bedrijven. Soort van piraten maar dan Nederlandse piraten. Best gek nederlandsche piraten. Maar gelukkig kon het nog erger. Toen de 80 jarige oorlog met spanje eindigde was de nut van de WIC er niet meer. Dus begon het met slavenhandel. De kaapvaart was vooral in de Zuid amerika en de carieben.
Antwoord: de WIC bouwde een handelsnetwerk op door dingen te kapen en als hun eigen te claimen
Hoe ontstond een wereldeconomie?
Dankzij de handel van de WOC en VOC had Nederland overal op de wereld handelscontact en handel. Hierdoor begon Nederland een wereldeconomie.
Antwoord: NL had bedrijven over de wereld die handel dreven dus was er een wereldeconomie
Slotdisscusie: Is Nederland een roofstaat? Dankzij de gouden eeuw en VOC/WIC is Nederland de dag vandaag nog steeds een best rijk land. Maar dat heeft veel mensenlevensgekost (slaven//bezettingen//oorlogen)
$6.2 De gouden eeuw van Nederland
Welke staatkundige situatie er was in de Republiek?
Nederland was in 17e eeuw een republiek: had geen staatshoofd. Werd bestuurd door 7 gewesten. Nederland werd geregeerd door de rijken van Nederland de bourgeoisie. De gewesten besloten over het bestuur van spaans ingenomen land delen van belgien. Maar ook over legers en de vloot. Gewesten werd bestuurd door adel en vooral de rijkste mensen in Nederland. Zij werden de regenten genoemd.
Antwoord: Nederland leefde in een republiek. Waar staathouders de rijkste burgers waren. Dichtste wat kwam bij een staatshoofd was de stadhouder. Willem van Oranje leger aanvoerder van de Nederlanden.
Welke verhouding er was tussen regenten en stadhouders?
Stadhouder was opperbevelhebber van leger en vloot was dichtbijste wat kwam tot een forst. Hij koos burgemeesters maar niet overal in Amsterdam had hij niks te zeggen. Stadhouders gedroegen zich wel als vorsten Frederik-Hendrik bouwde zelfs Paleis: Huis ten Bosch in Den Haag. De stadhouder wilden de macht en de regentenwaren bang dat de stadhouder te veel macht ging hebben (Uiteindelijk hadden ze gelijk want drie keer raden wie de Koning is? Klein-klein zoon van een stadhouder. Zo zie je maar geschiedenis kan dingen van vandaag verklaren.) Deze strijd leide twee keer tot onthoofding van de baas van staten generaal en hollandse staten soort van premier de raadpensionairs eerste keer door Maurits (bekend van het Mauritshuis) onthoofde Johan van Oldenbarnevelt in 1619 en tweede keer zorgde Willem II en de prinsgezinden (mensen die wilden dat Willem koning werd) tot de linching van Johan de Witt. (Vandaar dat als je soms op social media zit en van die mappen met countrys that ate their prime minister alleen Nederland ingekleurd staat. De dingen die onze voorouders deden…)
Antwoord: Twee groepen mensen die vonden dat Regenten te veel macht hadden en rijke rijker maakten en andere groep die vond dat regenten te veel macht hadden en dat Stadhouder koning moest worden en deze mensen in bedwang moest houden.
Hoe in Nederland een bloiende economie ontstond
Doordat Spanje gebieden veroverde in bijvoorbeeld vlaanderen en antwerpen vluchten handelaren met geld en hun deskundigheid zo werd de al grote handelsstad amsterdam nog groter. Amsterdam was een grote opslagplek. EN verwerkte ook producten waardoor ze nog meer geld maakte. Er werden bijvoorbeeld 500 schepen per jaar gebouws.
Hoe de Nederlandse cultuur tot hoge bloei kwam
Mensen die handelde hadden geld en wilden dit laten zien en aangezien krijgen hierdoor huurde ze schilders in om schilderijen te laten maken. Er is berekend dat er zo een ~5 miljoen schilderijen zijn gemaakt in Nederland in de gouden eeuw. Nederland had de staatsgodsdienst gereformeerde, Maar er was geen godsdienstvrijheid wel een gewetensvrijheid je mog alles geloven maar niet openlijk tonen. Toch was Nederland best tolerant want ook wetenschappers vluchte naar Nederland vanwege de verboden boeken die ze wel in Nederland mochten lezen en schrijven. dit was niet altjd zo
Hoe ene eind kwam aan de gouden eeuw
Het einde van de gouden eeuw kwam in het rampjaar 1672. Nederland werd aangevallen via zee door engeland en werden verslagen door Michiel de Ruiyter. De engelse werken samen met de fransen en duitsers die via land aanvielen. Ze zette de waterlinies open dat ze tijdelijk tegenhield om weer op te bouwen. Maar de menigte was boos en lychde de gebroeders wit. En eiste wat uiteindelijk ook gebeurde dat (de prinsgezinden eiste dit) dat willem van Oranje tot stadhouder werd benoemd die uiteindelijk ook de fransen en duitsers versloegen. Maar toch was Nederland economisch ingehaald door Engeland en Frankrijk. In nederland was de gouden eeuw voorbij.
Hoe duitse keizer macht verloor
De keizer starte de 30 jarige oorlog door protestantisme te onderdrukken. Hierdoor keerder vorsten tegen hem. Uiteindelijk versniperde het rijk maar de keizer richte zich op otomaanse Waardoor het ottomaanse rijk ontstond.
Franse koning