§10.1 Hart en bloedsomploop
Insecten hebben een bloedvatenstelsel net zoals vogels dieren en vissen. Toch werken ze vaak anders. Insecten is het één lijn aan bloedvatenstelsel dit noemen we een open circulatiesysteem. Bij vissen werkt dit juist in een cyclus onderste gedeelte gaat al het zuurstofarm bloed om bij de kieuwen te zuurstof in te pompen en vanaf boven gaat het naar allemaal lichaamsdelen zoals maag, en hersenen. Dit is een gesloten bloedsomloop. Omdat dit in één cyclus is noemen we het een enkele bloedsoomloop. Mensen hebben ook een gesloten bloedsomloop, maar net zoals vogels en zoogdieren hebben mensen een dubbele bloedsomloop
Menselijke hart en bloedsomloop
De kleine bloedsomloop begint bij de rechterkamer pompt het zuurstofarme bloed (vaak blauw getekent) via de longslagader naar de longen waar het in longhaarvaten O2 opneemt en CO2 afneemt. Hiernaa gaat het via de longader naar de linker hartkamer. EINDE kleine bloedsomloop.
In de linkerkamer zit nu O2 rijk bloed en zal worden doorgepompt naar andere lichaamsdelen en de hersenen. Deze ader vertakt in verschillende slagaders. waarna al dit zuurstofarme bloed die weer terug komt in rechterkamer belandt wat de cylus opnieuw start. Deze cylus heeet de grote bloedsomloop.
Samen vormen de grote bloedsomloop en kleine bloedsomloop de dubbele bloedsomloop.
De grote lichaamsader (waar vanaf het hart de bloed heen gaat) de aorta vertakt in verschillende kleinere slagaders opweg naar verschillende organen toe.Eerste vertaking is kransslagader (vervoert bloed direct naar eigen hart). Het O2 arme bloed stroomt via aders terug naar het hart.
In weefsel stroomt bloed van slagaders > haarvaten. Hier vindt stofwisseling plaats en stroomt het door naar de ader.
dubbele bloedsomloop zorgt voor snel o2 rijk bloed naar spieren en hersenen.
Rechter en linker kamers van hart pompen tegelijkertijd. En bestaat uit 3 fases:
- boezemopen (kamer open)
- kamerstylose (kamer pompt)
- kamer en boezemdiastole (rust van kamer en boezem)
Diastole -> ontspannen
systole -> trekking van spier
Door de druk sluit tijden kamerstylose de hartkleppen en openen de slagaderkleppen. en stroomt bloed door naar de aorta.
Als kamers weer onspant is er - druk(lager dan rest lichaam) sluiten slagaderkleppen en dan openen hartkleppen weer.
Als je met een stethoscoop luistert per hartslag 2 tonen:
- hartkleppen sluiten
- slagaderkleppen sluiten
Hart kan je trainen door cardiooefeningen: grotere, dikkere hartspier die meer en hoger kan pompen en ook verschillende snelheidden pompen je traint je hart om sneller verschillende hartslagfrequentie te pompen.
Embryonale bloedsomloop
Hoe werkt bloedsomloop als je nog in buik van moeder zit? Wanneer begint het te pompen?
Omdat kinderen in de buik van hun moeder nog niet ademen en wel zuurstof nodig hebben maken is er zuurstofrijk bloed via navelstreng maar omdat longen nog niet zijn en veel weerstand leveren zitten er twee “gaaten” eentje bij de longslagader en aorta dit noem je de ductus Botalli en de tweede de twee hartboezems die open zijn deze heet de foramen ovale hierdoor stroomt er 1/3 gemengd bloed langs de longen.
Als een kind geboren word:
- Long ontvouwt en komt lucht in dus minder weerstand -> bloed stroomt via kleine bloedsomloop.
- linkerhelft heeft hogere druk dan rechter (want eerder en want groter bloedsomloop) -> foramen ovale sluit en binnen een paar weken volgroeid.
- ductus Botalli sluit binnen een paar dagen.
Bij ~20% sluit het foramen ovaleniet helemaal. Die kunnen op latere leeftijd er meer last van hebben.
10.2 bloeddruk
Als de hart pompt of systolise krijg je een systolise druk. Ook wel bovendruk dat is de drukst op zijn hoogst en duwt het tegen de wanden aan.
Tijdens diastolische of rust komt druk tot basiswaarde ook wel diastolische druk of onderdruk genoemd.
Bloeddruk is het hoogst bij de kamers langzaam door het lichaam zorgt weerstand er voor dat de bloeddruk lager wordt.
Hoe meet je bloeddruk? door eerst een slagader dicht te knijpen en langzaam druk af te halen van kussen die slaager dichtknijpt als er bleod begint te stromen heb je de bovendruken dan als je het verder los laat en als hij geen geluid meer hoord is dat je onder druk.